Fotografia dronem w Polsce — co wolno, czego nie, i czym różni się amator od operatora z uprawnieniami

Przepisy lotnicze dla dronów są skomplikowane, a kary wysokie. Wyjaśniam co musi wiedzieć każdy przed lotem.

Dron stał się dostępnym narzędziem fotograficznym — urządzenia za kilkaset złotych robią zdjęcia które 10 lat temu wymagały helikoptera. Ale dostępność techniki nie idzie w parze z dostępnością przestrzeni powietrznej. Polskie i europejskie prawo lotnicze reguluje loty dronów precyzyjnie, a kary za naruszenia są realne i wysokie.

Kategorie dronów według rozporządzenia UE

Od 2021 roku obowiązuje jednolite rozporządzenie UE 2019/947 dzielące operacje dronów na kategorie. Kategoria Otwarta (Open) to loty do 120m AGL, w zasięgu wzroku, bez nad zgromadzeniami ludzi — dostępna po ukończeniu kursu online i zdaniu egzaminu w Urzędzie Lotnictwa Cywilnego. Kategoria Szczególna (Specific) to bardziej złożone operacje wymagające zgody PANSA lub autoryzacji ULC. Kategoria Certyfikowana — dla ciężkich dronów i lotów nad ludźmi.

Rejestracja i certyfikat operatora

• Drony powyżej 250g MUSZĄ być zarejestrowane w systemie DroneRadar lub ULC — kara za brak rejestracji do 30 000 zł
• Operator drona powyżej 250g musi mieć certyfikat A1/A3 dla kategorii Otwartej
• Do lotów w kategorii A2 (bliżej zabudowań) wymagany certyfikat A2 — szkolenie praktyczne i teoretyczne
• Dron musi być oznaczony numerem rejestracyjnym — naklejka widoczna z zewnątrz
• Ubezpieczenie OC jest obowiązkowe dla dronów powyżej 20kg — poniżej zalecane

Strefy zakazane — gdzie nie można latać

Polska jest podzielona na strefy zarządzane przez PANSA. Zakaz absolutny: strefy CTR przy lotniskach (5km od krawędzi drogi startowej), strefy P (prohibited) nad obiektami chronionymi — Pałac Prezydencki, Sejm, elektrownie. Parki narodowe mają własne ograniczenia — często zakaz lotów bez pozwolenia dyrekcji. Aplikacja DroneRadar pokazuje aktualne strefy i możliwość złożenia planu lotu online.

PANSA i plan lotu — procedura

Przed lotem w strefach wymagających zgody składa się plan lotu przez aplikację PANSA UTM lub DroneRadar. Plan zawiera: lokalizację GPS, wysokość maksymalną, czas trwania lotu, dane operatora i drona. Odpowiedź PANSA zazwyczaj w ciągu 30 minut do godziny dla operacji standardowych. Niektóre strefy wymagają powiadomienia kilka dni wcześniej.

Co to zmienia w praktyce fotograficznej

Jako operator z certyfikatem A2 i doświadczeniem w składaniu planów lotów mogę fotografować w miejscach gdzie amator bez certyfikatu po prostu nie może. Sesje zdjęciowe nieruchomości w pobliżu lotnisk, zdjęcia budynków w centrach miast, dokumentacja budów — każda z tych sytuacji wymaga certyfikatów i znajomości procedur. Klient który zleca takie zdjęcia powinien wymagać od fotografa dokumentów potwierdzających uprawnienia.

Ubezpieczenie i dziennik lotów

Loty dronem bez ubezpieczenia OC to działanie na własne ryzyko. Dron o masie 1kg spadający z 100m może wyrządzić poważną szkodę. Ubezpieczenie OC dla dronów do 20kg kosztuje 200-500 zł rocznie. Prowadząc komercyjną działalność fotograficzną z dronem — OC to obowiązek wobec klientów. Każdą sesję dronem kończę wpisem do dziennika lotów który jest dokumentem w razie kontroli lub zdarzenia.